Rize ile ilgili kültürel çalışmalar yapan Araştırmacı Yazar İhsan Topaloğlu, "Bir Köy Monografisi-Suçatı Köyü (Apso)" adlı kitabını geniş bir arşivden yararlandığını ve bu kültürel çalışmalarla Rize yöremizin tanıtımına katkı yapmayı amaçladığını söylüyor.    

       Aziz dostlarim, köyümün güzel insanları; Trabzon Akçabat'tan saygı ve sevgilerimi sunarım. Bu eser Rize yöremizi anlatan sekizinci eserim ve köyümün bütün insanlarina ulaşacaktır. Bu kitabım da Apso ismi ve Suçatı ismi nereden geldiğini işlemek istedim. Köyün tarihçesi, derebeylik, seferberlik, rus işgali, kıtlik yılları, trabzon salnamelerinde apso köyü, coğrafi konumunda yer isimlerinin ne anlama geldiği gibi birçok konu tespit edilerek kitapta yer aldı.Ayrıca mimari yapılarda eski evler, serenderler, deyirmen kültürleri, kemer köprülerin kuruluş amacı ve tarihçeleri, ciha kalesinin tarihçesi, kalelerin yapiliş amaçlari, çaydan önceki ekonomik durumu, eğitim ve öğretimde Apso medresesinin bütün yönleri araştırılarak kitaba zengin bir persfektif katılımıştır. Kitabımda mehrum Kalafat Mehmet hocanın hayatını, çarişka horonunu doğduğu yer ve ilk oynandiği yer figürleri ve görüşler anlatiliyor. Eski geleneklerden selim çekme şiir söyleme, eskı köy düğünlerin gelenekleri ve köyde hem tulum hemde kemençe çalınmasını tulumu ençok çalan rahmetli zanattan hoca Ali Osman dayi ve kemençeyide lamgodan rahmetli dayim Ali Yüksel Hacimurat’ın bu müziklere can veren nefeslerini uzunca anlatiliyorum. 1950 li yillarina kadar tulumun çalındığı Köroğlu dağında kadınlı erkekli birbirini görmezden atma türkür okunurdu.
        Bazi kesimlerce kasitli olarak Suçati köyünde tulum kültürünün Kalafat Mehmet efendinin kaldirdiğina dair iddiaları olmuştur. Mehmet efendi dini inancı kuvvetli olup bu doğrultuda pekcok talebe yetiştirmiş bu talebelerinin isimlerini birçoğunu tespit edip kıtabımda yer aldı. 1950li yillarda kumar oynamak bir salgin halinde idi. xesu denilen yerle köyde 4 tane kahve olup parasina evine tarlasina kumar oynayan çoktu, akrabalar arasinda dargınlari bariştıran muhterem bir insan olan Mehmet efendinin tulum kültürünü kaldırdığı iddaları elbetteki asılsızdı.
        Yaşanmiş komik gerçek olaylardan kaleme alinmiş eski atma türkülerin birçoğu sevda üzerine idi. Yaptığım araştırmalarda sevdasini alamayan yirminin üzerinde kişi tespit etmekler birlikte özel hayat saygı gerekcesiyle isimlerine kitabımda yer vermedim.
        Ayrıca kitabımın ilk bölümünde Kılip çekilmesi düşündüğümüz lazca bir destan ve türküsü vardır.Kime ait olduğu bilinen ama ismi gizli kalmak kaydıyla kitapta yer alan bu destan için kılip çalişmalar devam ediyor. Çekilecek kılibin köyün tanitimina katkı sağlayacağı inancındayım. 
        Bu kitap için 37 yazili kaynak.15 tane gazete ve dergilerden alinan ve 30 yaşli insanlardan alinan bilgiler derlendi bu kişiler arasında rahmetli Nazim Hacisalihoğlu, eski köyün muhtarin hanımı Hatice Hala Okumuş ve Lütfi Okumuş, Ayrıca çocukluk yıllarimda ptt acentesinde iken yaşli insanlarin konuşmalarini günlük defter tutarak kaleme aldiğim bilgiler genişletilerek kitapta yer buldu.
        Bu kıtap komşu köylerin kültürlerini de anlattığı gibi;diğer köylerin kültürel tanıtımlarında da katkısı olacaktır. Hakan Sümer son kontrolerini yaparak da bana destek verdi. Eser büyük bir emek verilerek maddi hiçbir cıkar gözetilmeden bir kültür hizmeti olarak sizlerin beğenisine sundum.Buradan huzurunuzda Recai Sümer'e bana verdiği desteklerden ötürü teşekkürlerimi iletiyorum. 
        Kitapta buluşmak dileğiyle hepinize Saygılar sunuyorum.
        İhsan Topaloğlu. araştirmaci yazar. Trabzon 0535.951.53.53